Geniusz w cieniu Zagłady
Nie ukrywam, że „Wśród umarłych” w mojej ocenie jest dziełem jakże innym, odmiennym od tych, które napisał mistrz snucia futurystycznych wizji. Czytając tę książkę odnosiłem wrażenie, że jest ona dla Stanisława Lema bardzo osobistym dziełem. Bez wątpienia „Wśród umarłych” to powieść o dojrzewaniu, samotności i moralnych dylematach, ale także o kruchości kultury i ludzkiego rozumu w obliczu Zagłady. I nie bez powodu wyraz Zagłada w tej recenzji piszę przez duże Z. Nie, aby ją gloryfikować, lecz aby uświadomić nam, że gdy zapuka do naszych drzwi, wyrwie z naszego życia wszelką nadzieję, pozostawiając na futrynie dziejów ludzkości pytanie – dlaczego do niej doprowadziliśmy?
„Wśród umarłych” Stanisława Lema to kolejna powieść mistrza, która umacnia mój zachwyt nad twórczością autora. Lem, którego twórczość kojarzona jest najczęściej z futurologią, fantastyką naukową i filozoficznymi paradoksami – w cyklu „Czas nieutracony” pokazuje inne, równie ważne oblicze swojego talentu: pisarza głęboko zanurzonego w doświadczeniu wojny, moralnego chaosu i egzystencjalnego zagrożenia. Druga część cyklu, następująca po „Szpitalu Przemienienia”, jest dziełem dojrzałym, a przy tym porażająco osobistym. Emocjonalny bagaż tej historii wbija się do naszej psychiki, pozostawiając w niej niezatarty ślad. Dlatego też książka ta odbija swoją ważność i wartość na mej półce NIK – Najlepszych Interesujących Książek.
Głównym bohaterem tej powieści jest Karol Wilk – chłopiec ze wsi, matematyczny geniusz-samouk. Życiowy los prowadzi go go miasta przypominającego rodzinny Lwów Lema. Wilk przykuwa naszą uwagę milczącą postawą. Jego wyobcowanie i skupienie na wzorach matematycznych są również oczkiem naszej uwagi. W tym miejscu warto zaznaczyć, iż autor z niezwykłą precyzją pokazuje, jak talent intelektualny może być jednocześnie darem i ciężarem – szczególnie w rzeczywistości, w której nie ma miejsca na abstrakcyjne myślenie, bo wszystko w czasach, w których widmo Zagłady zagląda w oczy, podporządkowane jest biologicznemu przetrwaniu. I tak oto Karol trafia pod opiekę grupy profesorów, ludzi nauki próbujących ocalić nie tylko jego wyjątkowy umysł, ale i samą ideę kultury, rozumu oraz ciągłości cywilizacji. Tutaj pojawia się pytanie – czy wiedza, inteligencja i moralność mają sens w świecie ogarniętym złem? Czy wizja Zagłady naszej cywilizacji rozmywa sens nauki? Z tymi pytaniami pozostawiam Was samych, wierząc, że lektura książki pt. „Wśród umarłych” da Wam odpowiedzi na te pytania. Zdecydowanie warto wziąć udział w tej dyskusji i sięgnąć po książkę, którą Czyt-NIK poleca Waszej czytelniczej uwadze.
To, co szczególnie przykuło moją czytelniczą uwagę to poruszający sposób, w jakim Stanisław Lem ukazał dojrzewanie Karola. Pod kątem nie tylko społecznym, lecz również, a może przede wszystkim intelektualnym. Warto podkreślić, że Stanisław Lem nie epatuje okrucieństwem, lecz pokazuje je jako element codzienności – coś, co dzieje się „obok”, a jednak determinuje wszystko. Ogromną wartością płynącą z tej lektury jest jej przesłanie nie tylko naukowe, lecz przede wszystkim społeczno-filozoficzne.
Nie ukrywam, że „Wśród umarłych” w mojej ocenie jest dziełem jakże innym, odmiennym od tych, które napisał mistrz snucia futurystycznych wizji. Czytając tę książkę odnosiłem wrażenie, że jest ona dla Stanisława Lema bardzo osobistym dziełem. Bez wątpienia „Wśród umarłych” to powieść o dojrzewaniu, samotności i moralnych dylematach, ale także o kruchości kultury i ludzkiego rozumu w obliczu Zagłady. I nie bez powodu wyraz Zagłada w tej recenzji piszę przez duże Z. Nie, aby ją gloryfikować, lecz aby uświadomić nam, że gdy zapuka do naszych drzwi, wyrwie z naszego życia wszelką nadzieję, pozostawiając na futrynie dziejów ludzkości pytanie – dlaczego do niej doprowadziliśmy? Dla władzy, dla bogactwa, które i tak w obliczu Zagłady przemieniają się w proch. Dlatego też mogę napisać, że „Wśród umarłych” to książka wymagająca, momentami bolesna, lecz bardzo wartościowa dla ludzkości. Nie dziwi zatem fakt, że twórczość Stanisława Lema zdobywa uznanie na całym świecie.
Książka pt. „Wśród umarłych” ukazała się nakładem Wydawnictwa Literackiego
