„Bękarty Polski” to też przypomnienie o tym, że historia nie zawsze jest czarno-biała. Łuszczyna pokazuje, że w świecie powojennej Polski granice między ofiarą a katem często się zacierały. Ukazuje ludzi, którzy po przeżyciu piekła obozów sami musieli zmierzyć się z okrucieństwem i podjąć decyzje, które dziś mogłyby wydawać się niewyobrażalne. To opowieść o moralności w ekstremalnych warunkach, o zemście i sprawiedliwości, które nie zawsze mają jasno określone reguły.
Ostatnio trafiła w moje ręce książka, która od pierwszych stron wciągnęła mnie tak mocno, że trudno było oderwać wzrok od kolejnych kart. „Bękarty Polski” autorstwa Marka Łuszczyny to reportaż, który nie tylko informuje, ale przede wszystkim wciąga, wzrusza i zmusza do myślenia. To lektura, która zdobywa moje czytelnicze uznanie i zdecydowanie zasługuje na miano NIK – Najlepszej Interesującej Książki.
Temat książki jest wstrząsający i zarazem fascynujący. Powojenna Polska, świat po zagładzie, w którym ofiary same stają się sędziami i katami. Marek Łuszczyna pokazuje rzeczywistość, w której sprawiedliwość nie czekała na procesy w Norymberdze, a zemsta była natychmiastowa. Tadeusz Jasiński, jeden z głównych bohaterów reportażu, przeżył Holocaust, a jego celem stała się personalna zemsta na hitlerowcach. Wstępując do gdańskiego Urzędu Bezpieczeństwa, nie ukrywa swoich motywów: „Krew za krew”. I nie był wyjątkiem. Młodzi Żydzi, którzy przetrwali piekło obozów, ruszali tropem swoich oprawców – nie czekając na wyroki sądów, wierząc, że sprawiedliwość musi być natychmiastowa, a najlepiej, jeśli wymierzą ją sami.
Marek Łuszczyna doskonale oddaje chaos tamtych lat. To czas brutalnych rozliczeń, masowych przesiedleń ludności, walk z niedobitkami hitlerowskich oddziałów i równoczesnego cierpienia zwykłych ludzi. Reportaż ukazuje paradoksy powojennej Polski – brutalność ze strony nowych władz, ale także odrodzenie moralnych dylematów, które stawiały przed ocalałymi konieczność wyboru między etyką a przetrwaniem. Przemyślana narracja autora pozwala czytelnikowi poczuć się niemal jak świadek tamtych wydarzeń – momentami przerażony, momentami zdumiony, a momentami niemal bezradny wobec okrucieństwa świata.
Jednym z największych atutów książki jest jej forma. Autor nie ogranicza się do suchego reportażu. „Bękarty Polski” to połączenie reportażu, pamiętnika i narracji sensacyjno-kryminalnej. Materiały archiwalne IPN i wspomnienia Tuwii Friedmana tworzą razem niezwykle spójną i wciągającą opowieść. Friedman, znany jako „łowca nazistów”, wciąż pozostaje fascynującą postacią. Jego historia – od Polski, przez Wiedeń, aż po współpracę z Simonem Wiesenthalem – stanowi idealny most między dramatem jednostki a szerszą perspektywą historyczną. Dzięki temu książka Marka Łuszczyny nie jest jedynie suchą kroniką wydarzeń – to żywy, emocjonalny i dynamiczny opis świata, który wciąż zaskakuje swoją brutalnością i złożonością.
Czytając „Bękarty Polski”, miałem wrażenie, że uczestniczę w czymś więcej niż tylko lekturze. To jak oglądanie filmu sensacyjnego, w którym bohaterowie muszą dokonywać trudnych wyborów, a moralność miesza się z koniecznością przetrwania. Każda strona niesie ze sobą napięcie i dreszcz emocji, a przy tym nie pozwala zapomnieć, że to wydarzenia historyczne – prawdziwe dramaty ludzi, którzy musieli mierzyć się z okrucieństwem świata.
Nie mogę też nie wspomnieć o języku autora. Łuszczyna pisze klarownie, z lekkością, ale jednocześnie bez upiększeń. Nie znajdziemy tu akademickiego nadęcia ani teoretyzowania. Każde zdanie jest na swoim miejscu, każda scena przemyślana, a opisane wydarzenia – choć wstrząsające – podane w sposób, który pozwala zrozumieć zarówno fakty, jak i emocje bohaterów. To rzadkość w literaturze historycznej – znaleźć książkę, która jednocześnie edukuje i angażuje emocjonalnie.
„Bękarty Polski” to też przypomnienie o tym, że historia nie zawsze jest czarno-biała. Łuszczyna pokazuje, że w świecie powojennej Polski granice między ofiarą a katem często się zacierały. Ukazuje ludzi, którzy po przeżyciu piekła obozów sami musieli zmierzyć się z okrucieństwem i podjąć decyzje, które dziś mogłyby wydawać się niewyobrażalne. To opowieść o moralności w ekstremalnych warunkach, o zemście i sprawiedliwości, które nie zawsze mają jasno określone reguły.
„Bękarty Polski” Marka Łuszczyny to książka, która zostaje w głowie długo po odłożeniu jej na półkę. To reportaż, który łączy rzetelność historyczną z narracyjną siłą powieści sensacyjnej, a jednocześnie zmusza do refleksji nad ludzką naturą, sprawiedliwością i konsekwencjami wojny. To lektura wciągająca, emocjonalna, pełna napięcia, ale też niezwykle ważna dla zrozumienia trudnego okresu w historii Polski.
Bez wątpienia książka ta zasługuje na miano NIK – Najlepszej Interesującej Książki. Dla mnie to jedno z tych spotkań z literaturą, które nie tylko dostarcza wiedzy, ale przede wszystkim pozostawia trwały ślad w czytelniczej psychice. Jeśli ktoś szuka książki, która połączy historię, sensację i emocje – „Bękarty Polski” są pozycją obowiązkową.
Książka "Bękarty Polski" ukazała się nakładem Wydawnictwa Znak Literanova
